انار
 

شهر انار، مرکز بخش انار در 55.16 طول شرقی و 30.52 عرض شمالی و در ارتفاع 1408 متری سطح دریا قرار دارد. مساحت شهر 03/8 کیلومتر مربع بوده و در فاصله 93 کیلومتری شمال غربف در مسیر جاده آسفالت کرمان- یزد در یک موقعیت دشتی واقع شده است.
 

جغرافیایی طبیعی
 

اقلیم
 

با توجه به جدول هواشناسی که براساس داده های آماری ایستگاه سینوپتیک انار طی سال های 1370-76 تکمیل شده، عناصر اقلیمی بخش انار بترتیب ذیل مورد بررسی قرار گرفته است.
 

عنصر دما و عوامل موثر بر آن در نواحی خشک از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در بخش مذکور، در فصول تابستان و زمستان دما دارای نوسانات قابل ملاحظه ای است و با توجه به میزان اندک بارش در منطقه، نقش آن در میزان تبخیر و تعرق محیط بسیار موثر است.
 

همانگونه که در جدول شماره 29 مشاهده گردد میانگین دمای سالانه بخش 7/17 درجه سانتی گراد بوده و دی ماه با دمای 7/5 درجه سانتی گراد سردترین و تیرماه با دمای 6/29 درجه سانتی گراد گرمترین ماههای سال، طی سال های 1370-76 است. میانگین حداکثر و حداقل دمای سالانه به ترتیب برابر با 9/25 و 5/9 درجه سانتی گراد و دمای حداکثر و حداقل مطلق بترتیب برابر با 8/42 درجه سانتی گراد و در تیرماه و 8/16- درجه سانتی گراد در دی ماه بوده که نشان دهنده اختلاف و نوسانات شدید درجه حرارت در این منطقه است.
 

همانطور که ذکر شد اقلیم این منطقه از نوع اقلیم برای خیلی خشک است و میانگین 7 ساله آمار اقلیمی انار نشان می دهد که متوسط بارندگی در طی دوره آماری 4/89 میلی متر بوده که بیشتر در فصل زمستان رخ می دهد.
 

بارندگی در این منطقه از نوع بارش جبهه ای بوده که حداکثر آن در اسفندماه 2/18 میلی متر است. در این فصل امکان نفوذ توده های مرطوب از نواحی شمال غرب و غرب به مرکز ایران وجود دارد. اوج دوره خشکی ماههای تیر، مرداد و شهریور است که میزان بارندگی به صفر رسیده و درجه حرارت به بیشترین حد خود می رسد.
 

براساس آمار موجود میانگین تعداد روزهای یخبندان در طول سال 7/67 روز بوده که بیشترین یخبندان در فصل زمستان و در دی ماه رخ داده است و هیچ موردی از یخبندان از اوایل بهار تا اواخر پائیز مشاهده نمی گردد.
 

حداکثر رطوبت نسبی هوا با 5/67 درصد در دی ماه و حداقل رطوبت نسبی با 10 درصد در مردادماه بوده و متوسط حداکثر و حداقل رطوبت نسبی بترتیب برابر با 4/54 و 8/21 درصد است.
 

حداکثر فراوانی دیده بانی شده باد در ایستگاه سینوپتیک انار طی سال های (1370-76) 2/42 درصد از جهت جنوب غرب است که باد غالب منطقه بشمار می آید، بادهای مهم این منطقه عبارتند از:
 

 

  1. باد قبله که از جهت جنوب غرب، از اواخر بهار تا پاییزف به طور متناوب و با سرعت ملایم می وزد

 

  1. باد پایین که از جهت شمال و در تمام فصول به طور متناوب و با سرعت ملایم می وزد و تابستان باعث خنکی هوا می شود.

باد شمال که از سمت شمال در تمام فصول بجز زمستان به طور متناوب و با سرعت ملایم می وزد.
شهر انار بر روی نقشه پهنه بندی اقلیمی استان در محدوده پهنه اقلیمی بری، خیلی خشک، گرم تا خنک قرار گرفته است.
 

ارتفاعات
 

کوههای مهم اطراف شهر انار عبارتند از:
 

 

  1. کوه گود چاه از رشته کوه ایران مرکزی با ارتفاع 2484 متر در 24 کیلومتری جنوب غرب شهر انار قرار دارد

 

  1. کوه ایستگاه از رشته کوه ایران مرکزی با ارتفاع 1663 متر در 12 کیلومتری شمال شرق شهر انار قرار دارد.

جغرافیای انسانی
خصوصیات جمعیتی
 

در سال 1377 جمعیت شهر انار برابر 10650 نفر بوده است که 5432 نفر آن را مردان و 5218 نفر آن را زنان تشکیل می داده اند. براساس سرشماری عمومی سال 1375، این شهر دارای 2132 خانوار معمولی بوده و بعد خانوار آن 5 نفر بوده است در همین سال در مقابل هر104 نفر مرد، 100 نفر زن وجود داشته است. شهر انار 43/4 درصد جمعیت شهرستان رفسنجان را به خود اختصاص داده و تراکم نسبی آن 754 نفر در هر کیلومتر مربع محاسبه شده است
 

حرکات جمعیتی این شهر طی سرشماری های 1355، 1365 و 1375 به ترتیب 4038نفر، 7541 نفر و 1065 نفر بوده است که میزان رشد جمعیت طی دو سرشماری 1365-1355، 6/4 درصد و در فاصله دو سرشماری 1375-1365، 5/2 درصد رسیده است
 

در سال 1375، از 8874 نفر جمعیت 6 ساله و بیشتر این شهر، 56/85 درصد با سواد بوده اند. این نسبت در بین مردان 09/87 درصد و در بین زنان 01/84  درصد بوده است. همچنین از 7561 نفر جمعیت 10 ساله و بیشتر شهر، 36/33 درصد دارای شغل بوده اند با توجه به جدول جمعیتی، بالاترین نسبت مربوط به گروه سنی 40 تا 44 سال با رقم 227 و پایین ترین نسبت مربوط به گروه سنی 65 و بیشتر با رقم 10 است. همچنین بیشترین تعداد جمعیت در گروه سنی 10 تا 14 سال با 4/15 درصد و کمترین جمعیت در گروه سنی 50 تا 54 سال با رقم 9/1 درصد قرار دارد. جمعیت شهر انار در سال 1380 برابر 1368 نفر شامل 5798 مرد و 5570 زن بوده است.
 

وجه تسمیه:
 

آبان نام قبلی شهر انار بوده است.
 

در مورد علت نامگذاری شهر به آبان یا اناس و تغییرآنها به انار هیچ مدرک و اسنادی بدست نیامده است. آنچه مشخص است نام انار در قرن دهم هجری قمری رایج بوده است و کلمه انار با مذهب زرتشتی همخوانی و قرابت دارد. درگذشته، عده زیادی از زرتشتیان در این منطقه زندگی می کردند و به علت وجود آتشکدهای فراوان، این شهر به انار معروف شده است.
 

چگونگی پیدایش و قدمت تاریخی
 

تاریخ انار براساس آثار باستانی موجود به دوره قبل از اسلام می رسد نام اصلی این شهر در متون تاریخی قرون سوم و چهارم هجری به نام آبان بوده و از شهرهای آباد آن زمان محسوب می شده است.
 

در کتاب سرزمین های خلافت شرقی تالیف استرنج آمده است: « در 75 مایلی یزدنیمه راه یزد و شهر بابک شهر انار است که رد جهت جنوب خاوری شصت مایلی تا بهرام آباد فاصله دارد. اکنون انار و بهرام آباد هر دو از توابع ایالت کرمانند ولی این ولایت در قرون وسطی از توابع فارس بوده و آن راولایت روذان می گفتند و شهرهای مهم ولایت روذان آبان، اذکان و اناس می  باشند».
 

در کتاب شهرهای گمشده دکتر بهرامی نیز چنین امده است: آبان شهری بوده که در محل کنونی انار قرار گرفته بود و در مسیر یزد و بهرام آباد قرار داشته است فاصله آن تا شهر روذان 5/79کیلومتر بوده است.
 

آبان در قرن هفتم شهر کوچکی از توابع روذان را به آبان و از آنجا به یزد وصل می کرد هنوز وجود داشت، آثار این جاده کاروان رو که به جاده شهری معروف بوده از روستاهای هرمز آباد وهمت آباد به طرف دهات منطقه کشکوئیه مانند گلناباد و سپس نصرت آباد و روستاهای دیگر تا شهر انار (آبان ) امتداد می یافت.
 

آثار و ابنیه تاریخی و مذهبی
 

از جمله آثار تاریخی موجود در شهر انار به موارد ذیل اشاره می شود:
 

 

  1. امامزاده محمدصالح: این شخص از نوادگان امام موسی کاظم (ع) بوده که در حدود 800 سال پیش در این محل مدفون شده است. بقعه اولیه با وسعتی کمتر و از خشت و گل ساخته شده بود و در حدود 50 سال پیش در ساختمان اولیه تغییراتی حاصل شده و بصورت مستطیل شکل با وسعتی بیشتر ساخته می شود. داخل بقعه دارای ضریح دیوارهای کاشی کاری و گچ بری شده است و آیات قرآن بصورت کتبیه گچی بر دیوارها نمایان است. در کتبیه سنگی روی مقبره تاریخ 757 ه.ق نقش بسته و در سالهای اخیر ساختمانهای جنبی مانند زائرسرا به آن اضافه شده است.

 

  1. کاروانسرای انار: این کاروانسرا درمجاورت امامزاده محمد صالح بنا شده و تاریخ بنای آن به دوره قاجاریه بر می گردد و از آن در حال حاضر به عنوان انبار امامزاده استفاده می شود.

 

  1. خانه ابوالحسن خان: عمارتی است چهار فصل که بر اساس معماری سنتی ایران از خشت و گل در عهد قاجاریه (ناصرالدین شاه) توسط حکم وقت، میرزا ابوالحسن خان ساخته شده است. این بنا سالم بوده و در حال حاضر از آن استفاده می شود.

همچنین شهر انار دارای 15 باب مسجد و 7 باب حسینیه نیز است.
امکانات آموزشی
 

امکانات آموزشی شهر انار در سال تحصیلی 78-1377 شامل مرکز پیش دبستانی، 8 مدرسه ابتدایی  (4 پسرانه و 4 دخترانه) 8 مدرسه راهنمایی (4 پسرانه و 4 دخترانه) و 4 دبیرستان (2 پسرانه و 2 دخترانه) بوده است.
 

امکانات بهداشتی و درمانی
 

شهر انار دارای یک واحد بیمارستان بوده مرکز درمانی وخانه بهداشت آن نیز دارای بخشهای واکسیناسیون، بهداشت محیط، تنظیم خانواده؛ پزشک عمومی و داروخانه است.
 

مرکز اورژانس و تسهیلات زنان وزایمان این شهر در سال 1366 به بهره برداری رسید و دارای بخشهای زایمان، اورژانس ، داروخانه، رادیولوژی و آزمایشگاه است.
 

علاوه بر این در سطح شهر یک واحد آزمایشگاه و 3 واحد داروخانه خدمات لازم را به مردم ارائه می نماید اداره بهزیستی انار نیز تسهیلاتی از جمله کمک به خانواده های بی سرپرست، حمایت از معلولین جسمی و ذهنی و تشکیل کلاسهای آموزشی و حرفه ای را در اختیار اهالی شهرقرار می دهد.
 

تاسیسات و امکانات
 

آب آشامیدنی شهر انار توسط چهار حلقه چاه عمیق تامین شده و میزان آبدهی هر کدام از آنها، 20 تا 30 لیتر در ثانیه است. همچنین دارای یک منبع زمینی به ظرفیت 500 متر مکعب است.
 

شهر انار دارای مرکز مخابرات 3000 شماره ای و پارک به وسعت 39 هکتار نیز است.
 

سیستم دفع فاضلاب در سطح شهر به صورت نفوذی است و آبهای سطح بوسیله جوی های کوچه ها و خیابانها به دشت های اطراف شهر هدایت می شوند.
 

از دیگر امکانات این شهر غسالخانه، کشتارگاه ، پمپ بنزین و یک فروشگاه نفت سفید را میتوان نام برد.
 

تشکیلات و دوایر دولتی:
 

تشکیلات و دوایر دولتی این شهر را می توان به شرح ذیل نام برد:
 

بخشداری، شهرداری، مرکز خدمات کشاورزی، ایستگاه هواشناسی، جمعیت هلال احمر، دادگاه عمومی، اداره برق، سازمان تامین اجتماعی، اداره امور آب و فاضلاب، مدیریت جهاد کشاورزی، دفتر مخابرات، اداره آموزش و پرورش، اداره امور اقتصادی و داراییف اداره بهزیستی، شعب بانکهای ملیف تجارت، صادرات، کشاورزی، ملت و سپه، صندوق تعاونی اسلامی، اداره ثبت احوال، کمیته امام خمینی (ره)، بنیاد شهید انقلاب اسلامی، اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، اداره پست، اداره تربیت بدنی، پاسگاه نیروی انتظامی، پاسگاه راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
 

جغرافیای اقتصادی:
 

از نظر اقتصاد تولید محصول پسته در سال های اخیر تحول عظیمی در سازمان اقتصادی و اجتماعی این شهر بوجود آورده است. در سال های گذشته پایه اقتصادی منطقه براساس زراعت و دامداری بوده است که بدلیل کمبود آب و زمین مناسب، بیشتر جهت مصارف شخصی این فعالیت ها انجام می گرفت و بعد از به رونق افتادن کاشت پسته و تولید و صدور آن، بیشتر زمین های زراعتی تبدیل به باغات پسته گردید. می توان گفت که 80 درصد اهالی از طریق تولید محصول پسته معیشت می نمایند.
 

از محصولات زراعتی این شهر می توان: گندم، جو و یونجه را نام برد. در طبقه بندی شاغلان بر حسب گروههای عمده فعالیت، از 2522 نفر شاغلان 10 ساله و بیشتر این شهر، 29/26 درصد در بخش کشاورزی، 73/30 درصد در بخش صنعت، 61/39 درصد در بخش خدمات و بقیه در سایر گروههای عمده فعالیت بکار اشتغال داشته اند.
 

صنعت
 

بطور کلی صنعت در شهر انار از رونق زیادی برخوردار نیست و عمده ترین فعالیت های صنعتی آن محدود می گردد به کارگاههای کوچک صنعتی از جمله کارگاههای آهنگری، نجاری، جوشکاری، مکانیکی، موزائیک سازی و تعمیر وسایل خانگی که فقط نیاز اهالی شهر را تامین می نمایند.
 

صنایع دستی:
 

از صنایع دستی این شهر، قالیبافی و گلیم بافی است قالی ها با طرح و نقش های کرمانی، یزدی و کاشانی و در اندازه های 4*3، 5/3*5/2 و 3*2 متر بافته می شوند.
 

حمل و نقل و راههای ارتباطی
 

شهر انار، در فاصله 205 کیلومتری شمال غرب مرکز استان کرمان و در مسیر جاده آسفالته کرمانیزد قرار گرفته است فاصله انار تا مرکز رفسنجان 93 کیلومتر است و نوع جاده ارتباطی آن، آسفالته درجه یک است.